Başkan'dan yazılar

KlinBiS 2027’yi beklemedi: İlk eserimiz Anesteziyoloji ve Reanimasyon alanında yayımlandı.

Daha iyi araştırmalar, daha güvenilir kanıtlar.

Klinik Biyoistatistik Derneği (KlinBiS) olarak, 2027 yılı için hazırlıklarını sürdürdüğümüz CORE 2027 – Klinik Biyoistatistik Eğitim ve Yetkinlik Programı kapsamındaki ilk somut çalışmamızı, henüz 2027 gelmeden bilim dünyasıyla buluşturmanın mutluluğunu yaşıyoruz.

“İyi Biyoistatistik Uygulamaları – Anesteziyoloji ve Reanimasyon” adlı ilk kitabımız, anlamlı bir tarihte, 16 Ekim 2026 Dünya Anestezi Günü’nde basıldı. Kitabımızın ilk bilimsel tanıtımını ise II. Mersin Anestezi Sempozyumu’nda gerçekleştirdik.

Bu eser, tek başına hazırlanmış bir uzmanlık kitabından çok daha fazlasını temsil ediyor. Klinik araştırma kültüründe uzun yıllardır savunduğumuz bir yaklaşımın, Türkiye’de farklı tıp uzmanlık alanlarına yaygınlaştırılmasını hedefleyen kapsamlı bir bilimsel eğitim girişiminin ilk ürünüdür.

2012’den 2026’ya uzanan bilimsel birikim

Kitabımızın bilimsel temelleri, MedicReS tarafından 2012 yılında World Medical Journal'da yayımlanan İyi Tıp Araştırması ve İyi Biyoistatistik Uygulamaları eğitim yaklaşımına dayanmaktadır.

Bu yaklaşım, yıllar içinde MedicReS'in eğitim programlarıyla geliştirilmiş ve kapsamlı bir başvuru kaynağı olan Good Medical Research Handbook içerisinde bütünleştirilmiştir.

KlinBiS olarak bu uluslararası bilimsel birikimi Türkiye’ye kazandırmak, Türkçeye uyarlamak ve her klinik uzmanlık alanının kendine özgü araştırma soruları, çalışma tasarımları ve metodolojik gereksinimleri doğrultusunda yeniden yapılandırmak üzere yola çıktık.

İlk uygulama alanımız Anesteziyoloji ve Reanimasyon oldu.

Amacımız yalnızca istatistiksel yöntemleri öğretmek değil; klinik araştırmacılara, araştırmanın planlanmasından sonuçların raporlanmasına kadar geçen bütün aşamalarda doğru metodolojik kararları verebilecekleri bir bilimsel rehber sunmaktır.

Çünkü iyi biyoistatistik uygulamaları, araştırmanın sonunda yapılan analizlerden ibaret değildir. Doğru araştırma sorusuyla başlar; uygun tasarım, örneklem büyüklüğü, yanlılıkların kontrolü, güvenilir veri yönetimi, doğru analiz ve klinik açıdan anlamlı yorumlarla devam eder.

CORE 2027 ile hedeflediğimiz dönüşüm tam da budur: Biyoistatistiği, klinik araştırmanın son aşamasında başvurulan bir hizmet olmaktan çıkarıp araştırmanın başlangıcından itibaren bilimsel karar verme sürecinin ayrılmaz bir parçası haline getirmek.

Sıradaki hedefimiz: Onkoloji

Ekim ayı bizim için başka bir anlam daha taşıyor.

Ekim, Dünya Meme Kanseri Farkındalık Ayı.

Bu önemli farkındalık ayı sona ermeden, “İyi Biyoistatistik Uygulamaları – Onkoloji” kitabımızı da yayımlamak için çalışmalarımızı sürdürüyoruz.

Onkoloji araştırmalarında sağkalım analizlerinden klinik araştırma tasarımlarına, biyobelirteçlerden tedavi etkinliğinin değerlendirilmesine kadar pek çok metodolojik kararın, üretilen klinik kanıtın güvenilirliği üzerinde doğrudan etkisi bulunmaktadır.

Bu nedenle ikinci kitabımızın Ekim ayı içerisinde bilim insanlarıyla buluşmasını özellikle önemsiyoruz.

Böylece CORE 2027 kapsamında farklı uzmanlık alanlarına yönelik hazırladığımız Türkçe bilimsel kaynaklar serisini genişletmeye devam edeceğiz.

Ekim ayı bitmeden bir güzel haberimiz daha var!

KlinBiS olarak kuruluşumuzdan bu yana bilimsel çalışmalarımızı destekleyen ve bizi yalnız bırakmayan MedicReS – Medical Research Support Society, 2027 yılında kuruluşunun 20. yılını kutluyor.

Biz de KlinBiS'in ilk ulusal kongresini, MedicReS'in 20. yıl uluslararası kongresiyle birlikte gerçekleştireceğimizi duyurmaktan büyük mutluluk duyuyoruz.

Bu ortak bilimsel buluşmada, klinik araştırmanın bütün aşamalarında güvenilir kanıt üretimini ele almayı; klinisyenleri, biyoistatistikçileri, epidemiyologları, araştırma metodologlarını, sağlık bilişimi ve yapay zekâ araştırmacılarını, farklı bilimsel disiplinlerden akademisyenleri bir araya getirmeyi hedefliyoruz.

Yirmi yıldır iyi tıp araştırmalarını desteklemek üzere çalışmalarını sürdüren MedicReS ile KlinBiS'in bilimsel hedeflerinin aynı kongrede buluşması bizim için ayrıca anlamlı.

Bir yanda MedicReS'in 20 yıllık uluslararası bilimsel birikimi, diğer yanda KlinBiS'in Türkiye'de klinik kanıt bilimlerine yönelik yeni bir eğitim ve iş birliği zemini oluşturma hedefi...

2027, bu iki bilimsel yolculuğun İstanbul'da buluşacağı özel bir yıl olacak.

Kongremizin bilimsel programı, davetli konuşmacıları, kongre mekânı, bildiri başvuruları, katılım ve kayıt süreçlerine ilişkin ayrıntılı duyurular Kasım 2026 içerisinde paylaşılacaktır.

2027'yi beklemedik, çalışmaya başladık!

KlinBiS olarak hedefimiz yalnızca daha fazla araştırma yapılması veya daha fazla bilimsel yayın üretilmesi değildir.

Hedefimiz; daha doğru tasarlanmış, daha iyi yürütülmüş, yöntemsel açıdan daha güçlü ve sonuçlarına daha fazla güvenilebilen klinik araştırmaların gerçekleştirilmesidir.

CORE 2027 ile bu hedefi farklı klinik uzmanlık alanlarında somut eğitim kaynaklarına, bilimsel iş birliklerine ve ortak yetkinliklere dönüştürmek istiyoruz.

KlinBiS'i II. Mersin Anestezi Sempozyumu'na davet ederek çalışmalarımıza destek veren Sayın Prof. Dr. Handan Birbiçer'e ve değerli Düzenleme Kurulu üyelerine içtenlikle teşekkür ediyoruz.

İlk kitabımız yayımlandı. İkinci kitabımız yolda. İlk ulusal kongremizin tarihi belli oldu.

2027'yi beklemedik. Çalışmaya başladık.

Daha iyi araştırmalar, daha güvenilir kanıtlar.

Güzel şeyler olmaya devam ediyor.

Freiburg’da gerçekleştirilen ISCB–GMDS 2026, biyometri, klinik biyoistatistik, tıbbi bilişim ve biyoinformatik alanlarında çalışan bilim insanlarını aynı bilimsel zeminde buluşturdu.

Bunu çok önemsiyorum. Çünkü amaç, sağlık alanında daha güvenilir bilgi üretmek ve daha doğru kararlar verebilmek için metodolojiyi geliştirmekse, hiçbir disiplin bunu tek başına yapamaz. Her bilim alanının, her bilimsel derneğin ve her metodolojik topluluğun bu sürece katkı vermesi gerekir.

Freiburg’da dinlediğimiz sunumlar da bunu çok açık biçimde gösterdi. Klinik araştırma metodolojisi artık yalnızca çalışma tasarımı, örneklem büyüklüğü ve istatistiksel testlerden ibaret değil. Günümüzde araştırmanın güvenilirliği; veri kalitesinden eksik veriye, biyobelirteçlerden yapay zekâya, external control kullanımından Bayesian yöntemlere, bilimsel raporlamadan eğitim modellerine kadar çok daha geniş bir çerçevede ele alınıyor.

Eksik veri artık yalnızca analiz aşamasının problemi değil

Kongrede öne çıkan başlıklardan biri missing data idi. Eksik verinin, analiz aşamasında birkaç istatistiksel yöntemle çözülecek teknik bir konu olarak görülmemesi gerektiği bir kez daha vurgulandı.

Eksik verinin neden oluşabileceği, hangi mekanizmaya bağlı olduğu, çalışma tasarımının bu riski nasıl azaltabileceği ve hangi analiz yaklaşımlarının hangi varsayımlar altında kullanılabileceği daha araştırma planlanırken düşünülmeli.

Bu yaklaşım, klinik araştırmada biyoistatistiğin araştırmanın sonunda devreye giren bir hizmet değil, araştırmanın başlangıcından itibaren yer alan bir metodolojik bilim olduğunu yeniden gösteriyor.

Companion diagnostics ve prediktif biyobelirteçler

Benim özellikle dikkatimi çeken sunumlardan biri predictive biomarker assays ve companion diagnostics üzerineydi. Kişiselleştirilmiş tıp çağında ilaç geliştirme ile biyobelirteç geliştirme süreçlerinin artık birbirinden bağımsız düşünülemeyeceği açıkça görülüyor.

Artık yalnızca “Bu ilaç etkili mi?” sorusu yeterli değil. Aynı zamanda şu soruları da sormamız gerekiyor:

• Hangi hastalarda etkili?
• Hangi biyobelirteç bu hastaları tanımlıyor?
• Hangi cut-off klinik olarak anlamlı?
• Biyobelirteç pozitif ve negatif hastalarda kanıt düzeyi nedir?
• Klinik çalışmada kullanılan test ile gerçek yaşamda kullanılacak test aynı klinik kararı destekliyor mu?

Bu nedenle companion diagnostic yalnızca bir laboratuvar testi değil. İlacın hedef popülasyonunun tanımlanması, yarar/risk dengesinin değerlendirilmesi ve klinik kararın desteklenmesi açısından doğrudan araştırma metodolojisinin bir parçası.

Burada analitik validasyon, klinik validasyon, klinik yararlılık, cut-off belirleme, hedef popülasyon tanımı ve bridging çalışmaları önemli metodolojik başlıklar olarak karşımıza çıkıyor.

Özel popülasyonlar, external controls ve Bayesian yöntemler

Bir diğer önemli konu, özellikle çocuklar, gebeler ve bazı özel ya da kırılgan popülasyonlarda klasik kontrol gruplarının oluşturulmasının zor veya etik açıdan problemli olabildiği durumlarda alternatif metodolojik yaklaşımlardı.

Bu bağlamda external control gruplarının klinik araştırmalara entegrasyonu ve Bayesian yöntemlerin kullanılması dikkat çekiciydi.

Bu yaklaşım bize bir kez daha şunu hatırlatıyor: Metodoloji sabit değildir. Klinik soruya, etik sınırlılıklara, mevcut kanıta ve popülasyonun özelliklerine göre araştırma tasarımının da gelişmesi gerekir.

Ancak yeni yöntemlerin kullanılması, metodolojik standartların daha az önemli olduğu anlamına gelmez. Tam tersine; external controls, gerçek yaşam verileri veya Bayesian yöntemler kullanıldığında bias, exchangeability, veri kalitesi, tarihsel farklılıklar ve belirsizlik gibi konular çok daha dikkatli değerlendirilmek zorundadır.

Eğitim konusu belki de en önemli başlıklardan biriydi

Benim için kongrenin en güçlü mesajlarından biri de biyoistatistik eğitimi üzerineydi. İstatistik öğretirken yalnızca formüller, test isimleri ve p-değerleri öğretmenin yeterli olmadığı vurgulandı.

Eğitimin;

• gerçek klinik örnekler üzerinden yürütülmesi,
• araştırma sorusunun nasıl kurulacağının öğretilmesi,
• etik ilkelerin araştırma metodolojisiyle birlikte ele alınması,
• doğru çalışma tasarımının seçilmesi,
• doğru istatistiksel yöntemin kullanılması,
• bulguların klinik olarak yorumlanması,
• bilimsel makale yazımı,
• raporlama standartları,
• veri kalitesi,
• eleştirel makale değerlendirmesi,
• yeni nesil AI destekli araştırma ve istatistik yazılımlarının doğru kullanımı

ile bütünleşmesi gerektiği konuşuldu. Bunları dinlerken ister istemez yaklaşık 20 yıl öncesine döndüm.

MedicReS’i kurarken çıkış noktamız tam olarak buydu

MedicReS’i kurarken temel düşüncemiz şuydu: Araştırmacıya yalnızca istatistik öğretmek yeterli değildir. İyi araştırmanın tamamını öğretmek gerekir.

Bu nedenle araştırma sorusundan tasarıma, etik değerlendirmeden örneklem büyüklüğüne, veri yönetiminden istatistiksel analize, sonuçların klinik yorumundan bilimsel yayına kadar uzanan bütüncül bir araştırma yaklaşımı geliştirmeye başladık.

Bu süreçte Good Medical Research ve Good Biostatistical Practice yaklaşımını oluşturduk. Ardından bu yaklaşımı eğitim programlarına, sertifika programlarına ve kitaplara dönüştürdük.

Daha sonra bir adım daha ileri gittik. Bu ilkelerin yalnızca eğitimlerde anlatılmasının yeterli olmadığını; araştırmacının bunları çalışma sırasında da uygulayabilmesi gerektiğini düşündük. Bu nedenle bütün araştırma iş akışını destekleyen EPICOS AI platformunu geliştirdik.

Araştırma sorusundan tasarıma, etik planlamadan power analizine, veri analizinden eleştirel makale değerlendirmesine, meta-analizden sentetik veriye kadar araştırma sürecinin farklı aşamalarını tek bir metodolojik çerçeve içinde bir araya getirmeye çalıştık.

Bugün Freiburg’da tartışılan birçok başlığın bizim yaklaşık 20 yıldır savunduğumuz bu bütüncül yaklaşımın içinde yer aldığını görmek benim için ayrıca anlamlıydı.

Şimdi sıra KlinBiS CORE 2027’de

Şimdi bu birikimi yeni bir aşamaya taşımak istiyoruz. Klinik Biyoistatistik Derneği – KlinBiS olarak hedefimiz, klinik biyoistatistiği tıpta uzmanlık eğitiminde birkaç saatlik temel istatistik dersinden ibaret görmemek.

Her uzmanlık alanının; kendi klinik sorularını, kendi outcome’larını, kendi çalışma tasarımlarını, kendi veri yapılarını, kendi bias kaynaklarını ve kendi kanıt üretme problemlerini dikkate alan bir alan-spesifik klinik biyoistatistik çekirdek eğitim modeli geliştirmek istiyoruz.

Bu nedenle KlinBiS CORE 2027 yalnızca bir istatistik konu listesi olmayacak. Araştırma sorusu, etik, tasarım, veri, analiz, klinik yorum, yayın, kanıt üretimi ve AI okuryazarlığını aynı yapı içinde ele alan bir yeterlilik çerçevesi oluşturmayı hedefliyoruz.

Temel sorumuz şu olacak:

“Bir uzman hekim, kendi alanında bilimsel araştırma yaparken hangi klinik biyoistatistik ve araştırma metodolojisi yeterliliklerine sahip olmalıdır?”

Ve bu çalışmaya artık başlıyoruz. Alfabenin başından başlayalım dedik. 😊

İlk uzmanlık alanımız: Anesteziyoloji

Anesteziyoloji için klinik araştırmalarda en sık karşılaşılan tasarımlar, outcome’lar, perioperatif veriler, tekrarlı ölçümler, survival sonuçları, safety verileri, prediction modelleri ve diğer alan-spesifik metodolojik gereksinimleri belirleyerek ilk CORE çalışmamızı oluşturacağız.

Daha sonra diğer uzmanlık alanlarına geçeceğiz. Amacımız yalnızca bir müfredat hazırlamak değil. Türkiye için uzmanlık alanlarına entegre, sürdürülebilir ve geleceğin klinik araştırmalarını da kapsayan bir Clinical Biostatistics CORE oluşturmak.

Freiburg’da dinledik. Karşılaştırdık. Nerede olduğumuzu yeniden gördük. Neleri geliştirmemiz gerektiğini düşündük. Ve yeni planlarla döndük.

Şimdi uygulama zamanı. KlinBiS CORE 2027 başlıyor. İlk uzmanlık alanı: Anesteziyoloji.

Bu yaklaşımı daha yakından incelemek isteyenler için, klinik araştırma metodolojisi ve klinik biyoistatistik üzerine hazırladığım beş kitaba Amazon yazar sayfam üzerinden ulaşılabilir:

Amazon Author Page ↗

Ayrıca EPICOS AI araştırma iş akışını deneyimlemek isteyen eğitimciler ve araştırmacılar için halen açık olan demo kodu da paylaşmak isterim:

EPICOS AI Educator Demo Code: TEACHEPICOS2026
Kod, kullanıldığı tarihten itibaren 7 günlük tam erişim sağlar ve 31 Aralık 2026 tarihine kadar aktive edilebilir.

Amacımız aynı:
Doğru soruyu sormak.
Doğru tasarlamak.
Doğru analiz etmek.
Doğru yorumlamak.
Doğru raporlamak.
Ve bütün bunları klinik uygulamanın gerçek ihtiyaçlarıyla birleştirmek.

Değerli Meslektaşlarımız,

Bilim, teknoloji ve yapay zekâ büyük bir hızla gelişiyor; klinik araştırmalar ve biyoistatistik alanında da hemen her gün yeni kavramlar bilimsel literatüre giriyor. Buna karşılık bu kavramların Türkçe karşılıkları aynı hızla ortak bir kullanıma kavuşamayabiliyor; Türk Dil Kurumu (TDK) sözlük ve terminoloji çalışmalarına da doğal olarak aynı hızda yansımayabiliyor. Bu süreçte aynı bilimsel terimin farklı disiplinlerde farklı Türkçe karşılıklarla kullanılabildiğini görüyoruz.

Ülkemizde bugüne kadar biyoistatistik ve ilişkili alanlarda çok değerli sözlük ve terminoloji çalışmaları yapılmıştır. KlinBiS olarak biz de bu çalışmaların üzerine, multidisipliner yapımızın gücüyle ortak bir bilimsel dilin gelişmesine katkı sağlamak amacıyla ilk ortak bilimsel çalışmalarımızdan biri olarak KlinBiS Sözlüğü’nü başlatıyoruz.

Sözlüğümüz; klinik biyoistatistiğin yanı sıra klinik araştırma metodolojisi, epidemiyoloji, araştırma etiği, klinimetri ve ölçme, veri bilimi, yapay zekâ, kanıt sentezi ve düzenleyici bilim alanlarında kullanılan güncel terminolojiyi kapsayacaktır. Bilimsel literatürün yanı sıra ICH başta olmak üzere uluslararası rehber ve standartlarda yer alan kavramların Türkçedeki kullanımını da birlikte değerlendirmeyi amaçlıyoruz.

Hedefimiz yalnızca İngilizce terimlerin karşısına Türkçe karşılıklarını yazan statik bir liste oluşturmak değil; terimlerin bilimsel anlamını ve kullanım bağlamını gözeten, kaynaklandırılmış, yeni kavramlarla sürekli gelişen “yaşayan bir sözlük” oluşturmaktır.

Bu nedenle siz değerli meslektaşlarımızı; mevcut terimlerin Türkçe karşılıkları ve tanımları hakkındaki görüşlerinizi paylaşmaya, düzeltilmesini veya geliştirilmesini düşündüğünüz ifadeleri bildirmeye ve özellikle bilimsel literatürde ya da kendi uzmanlık alanınızda karşılaştığınız “Bu kavramı Türkçede nasıl kullanmalıyız?” dediğiniz yeni terimleri önermeye davet ediyoruz.

Gönderilen öneriler bilimsel ve terminolojik açıdan değerlendirilecek; uygun bulunan katkılar sözlüğün güncellenen sürümlerine dahil edilecektir. Sözlüğün gelişimine bilimsel katkı sağlayan meslektaşlarımızın isimleri “Katkı Sağlayanlara Teşekkür” bölümünde yer alacaktır.

KlinBiS Sözlüğü, web sitemizde öğrencilerin, araştırmacıların, klinisyenlerin, akademisyenlerin ve sağlık bilimleri alanında çalışan herkesin ücretsiz kullanımına açık olacak ve bilim geliştikçe ortak katkılarımızla büyümeye devam edecektir.

KlinBiS olarak ilk ortak bilimsel çalışmalarımızdan birini ortak bir bilim dili oluşturarak başlatmayı özellikle anlamlı buluyoruz. Çünkü ortak bir bilim dili oluşturmak yalnızca sözcüklerde anlaşmak değil; araştırma sorusunu, yöntemi, etiği, analizi ve üretilen kanıtı da ortak bir bilimsel anlam çerçevesinde konuşabilmektir.

Tüm meslektaşlarımızı bu ortak çalışmaya katkı sağlamaya davet ediyor, değerli katkılarınız için şimdiden teşekkür ediyoruz.